Hoe geeft jouw spaargeld de wereld vorm?

In deze aflevering ontdekken we hoe jouw spaargeld de wereld mee vormgeeft. We kijken naar de impact van banken en leggen uit hoe je bewustere keuzes kunt maken. We gaan op zoek naar alternatieven die geld opnieuw lokaal laten circuleren en de transitie naar een duurzamere economie versnellen.

Podcast Spaarvarkenverdriet - afl 3 header
Podcast Spaarvarkenverdriet - afl 3 Brecht Rogissart

Onze podcastgasten

Brecht Rogissart

Brecht is onderzoeker en campagnemedewerker bij FairFin, een ngo die kritisch onderzoek doet naar de Belgische bankensector en campagne voert voor een eerlijker en duurzamer financieel systeem.

Hij is doctor in de geschiedenis, gespecialiseerd in de Belgische financiële wereld van de 19de eeuw. Ook hedendaags België interesseert hem. Zo publiceerde hij over het Belgisch neoliberalisme en vecht hij voor een meer rechtvaardige bankenwereld bij FairFin.

Podcast Spaarvarkenverdriet - afl 3 An Eijkelenburg

An Eijkelenburg

An trad eind 2021 toe als directeur bij het Stadsmakersfonds. Met een rijke achtergrond – van haar werk bij Enabel tot de herontwikkeling van brownfield-sites bij OVAM – vond ze hier de ideale mix van haar passies: de verbinding tussen de gebouwde omgeving en maatschappelijke transities.

Bij het fonds zorgt ze voor de groei en gezondheid van de coöperatie en stuurt ze projecten aan op het vlak van partnerschappen, inhoud en mijlpalen.

Transcript aflevering 3: Hoe geeft jouw spaargeld de wereld vorm?

Brecht Rogissart: Ik denk dat veel mensen niet genoeg of niet beseffen dat hun geld wel degelijk een impact heeft op de bredere wereld. Zowel heel, of kan heel dichtbij zijn, maar ook globaal. Want vanaf dat je geld in een beleggingsportefeuille steekt, dan wordt dat eigenlijk over heel de wereld rondgestuurd en dan kan dat heel veel goede projecten, heel veel neutrale projecten, maar ook jammer genoeg heel slechte projecten financieren.

Piet Van Meerbeek: Welkom bij Spaarvarkenverdriet, een podcast van Avansa Oost-Brabant en FairFin vzw over geld. Wat is dat eigenlijk, geld? Hoe financieren banken onrecht en geweld? En wat kan je als burger doen om deel te zijn van het alternatief?

Stel je voor: je investeert in een gebouw in je buurt en in ruil daarvoor krijg je niet alleen een financieel ren dement, maar ook een [00:01:00] warme, levendige gemeenschap. Klinkt dat als een droom? Wel, voor de coöperanten van het Stadsmakersfonds is het nu al realiteit. Vandaag heb ik Ann Eickelenburg bij mij.

Ann, jij bent directeur van het Stadsmakersfonds en naast Ann zit Brecht Rogissart, medewerker en onderzoeker bij FairFin, een kritisch onderzoeksinstituut met scherpe blik op de grootbank. Welkom, Ann en Brecht.

Brecht Rogissart: Goedemiddag.

Piet Van Meerbeek: In deze podcastreeks, samen met jullie, gaan we bespreken hoe je als spaarder of belegger kan bijdragen aan projecten met maatschappelijke impact en hoe coöperatief investeren in vastgoed daar een rol in kan spelen.

Zijn jullie er klaar voor? Hebben jullie er zin in?

Brecht Rogissart: Zeker.

Piet Van Meerbeek: Is dit jullie eerste podcast?

An Eickelenburg: Ja.

Brecht Rogissart: Nee, het is niet de eerste.

Piet Van Meerbeek: Nee, je hebt er al ervaring mee.

Brecht Rogissart: Eentje.

Piet Van Meerbeek: Andere. Oké, dan verwachten wij extra veel van jou, Brecht.

Brecht Rogissart: Oei, nu heb ik de druk erop gezet [00:02:00] natuurlijk.

Piet Van Meerbeek: Maar ik heb wat vraagjes voor jou om te beginnen.

Het Stadsmakersfonds, wat is dat eigenlijk? Ik kan me voorstellen dat veel van de luisteraars dat helemaal niet kennen.

An Eickelenburg: Nee, Stadsmakersfonds is een vrij jonge coöperatie die opgericht werd in 2020 vanuit een probleemstelling dat er heel veel goede initiatieven, goede ideeën zijn om iets te doen met plekken die in te zetten voor maatschappelijke transities, maar dat het wel vaak ontbreekt aan dat startkapitaal of aan die partij om de eerste stap daarin te zetten.

En dus in 2020 is daarom Stadsmakersfonds als coöperatie opgericht. Waarom als coöperatie? Omdat we in andere projecten al gezien hadden dat er wel burgerkapitaal beschikbaar is om bijzondere projecten te doen. Dat mensen vastgoed wel ook interessant vinden op een of andere manier. En dus vanuit die coöperatieve noodzaak kunnen we die middelen bij elkaar brengen om zo te investeren in de herbestemming van bijzondere plekken.

Altijd met een [00:03:00] maatschappelijke meerwaarde.

Piet Van Meerbeek: Oké, oké. En jij bent daar directeur. Wat is jouw rol dan?

An Eickelenburg: Als directeur van Stadsmakersfonds sta ik in voor en speel ik mijn rol in het Stadsmakersfonds. Onder andere voor het aantrekken van nieuwe coöperanten, kennismaken met nieuwe coöperanten, ook de coöperatenwerking te doen, maar vooral ook om de projecten op te volgen in naam van de coöperatie en in naam van de coöperanten.

Piet Van Meerbeek: En noem zo eens enkele van de projecten.

An Eickelenburg: We hebben op dit moment zes projecten die lopen en eentje in opstart. Onder andere Brouwerij De Ridder in Deurne. Dat was ons eerste project rond zorgen, maken, ontmoeten. En Impact Factory in Mechelen, de Citadel. Ook in

Piet Van Meerbeek: onze regio.

An Eickelenburg: Ja, de Citadel van Diest doen wij aan mee, samen met lokale initiatiefnemers. Huis Delsart in Leuven rond vrouwelijk ondernemerschap en Stadsmakersfonds. Samen met vier zorgpartners betrokken bij het project De Boomgaard in Kessel-Lo. Ook een coöperatie trouwens, van waaruit wij de zorgsector [00:04:00]

Piet Van Meerbeek: En hoe is het Stadsmakersfonds ontstaan?

An Eickelenburg: Wel, Stadsmakersfonds is eigenlijk opgericht door de initiatiefnemers van Miss Miyagi.

Een andere organisatie, Miss Miyagi, is een dienstverlener die eigenlijk voor verlichte eigenaars, initiatiefnemers advies gaf, projecten trok, maatschappelijke herbestemmingen trok. En dus Miss Miyagi botste daarop dat inderdaad voor vaker voor projecten die eerste financiële enveloppe ontbreekt. En vandaaruit is dat idee gekomen om daarvoor een specifiek instrument op te zetten.

Piet Van Meerbeek: Ja, en hoe ben jij er dan bij betrokken geraakt?

An Eickelenburg: Ik ben eigenlijk via een van de projecten betrokken geraakt. Of zo heb ik Stadsmakersfonds leren kennen. Ik werkte voordien voor de OVAM rond brownfieldherontwikkeling. Ik heb in heel mijn loopbaan altijd wel een zeker idealisme gehad van ontwikkelingssamenwerking, milieu, enzovoort.

En dus toen ik met die brownfieldherontwikkeling bezig was, ben ik zo in contact [00:05:00] gekomen met Miss Miyagi en Stadsmakersfonds en heb ik dan eigenlijk na corona de overstap gemaakt naar van de overheid eigenlijk naar het meer het ondernemende.

Piet Van Meerbeek: En waarom? Wat is de drijfveer?

An Eickelenburg: Ehm, ja, ik sta enorm achter de doelstellingen van wat we doen met Stadsmakersfonds.

Voor mij valt dat heel erg op mijn persoonlijke ambitie en motivatie. Ik vind echt dat we te doen dingen te doen hebben, anders te doen hebben in onze maatschappij. Zowel op economisch vlak naar zorg en welzijn, naar hoe leven mensen samen. En dus ik vond in Stadsmakersfonds een kleine organisatie die daar echt midden op die zenuwaderen van de maatschappij wilt gaan staan en die daar actie wilt ondernemen.

En die, ja, die dat in handen neemt. En dus we zijn groot genoeg, maar tegelijk klein genoeg om.

Piet Van Meerbeek: Om wat

An Eickelenburg: snel.

Piet Van Meerbeek: moet je klein zijn.

An Eickelenburg: Om wendbaar, [00:06:00] flexibel te zijn, snel beslissingen te kunnen nemen, stappen te durven zetten. Ik denk dat ik dat dat ook wel mijn mantra is in de vele zaken die ik dagdagelijks doe is ja, de beste, naar beste vermogen een stap vooruit durven zetten en blijven doorzetten en erop vertrouwen als er iets misgaat dat ook wel weer rechtgetrokken kan worden.

Maar dus dat is anders in een overheid. Daar zit je in een grotere tanker. Wel echt ook op die maatschappelijke thema's en beleid, maar dat is, dat is werk van lange adem. En daar haalde ik ook wel veel voldoening uit. Maar hier in deze in, ja, in het Stadmakersfonds is het toch allemaal veel concreter en ligt het tempo van veranderen hoger.

Piet Van Meerbeek: Ja, ja, ja. Je vergelijkt de snelheid, de wendbaarheid en de schaal van het Stadmakersfonds met de overheid. Niet zozeer met de grootbanken, want ik dacht al we hebben een opstapje naar het werk van FairFin. [00:07:00]

Brecht legt nog eens even kort uit wat FairFin precies is. Is en wat jullie precies doen, hè. De luisteraars die alle andere afleveringen hebben gezien weten dat, maar dus nog even kort voor wie die niet gehoord heeft.

Brecht Rogissart: Een ander opstapje zou kunnen zijn, is dat FairFin ook een kleine organisatie is die ook heel wendbaar is. Die probeert in te spelen op de politieke actualiteit, op wat er effectief aan het gebeuren is in politieke en in de financiële, in de financiële wereld. En dat ook natuurlijk op eenzelfde manier herkende ik me in in uw verhaal.

Omdat ook ik het heel erg aangenaam vind om juist in zo'n kleine organisatie te zitten. Omdat je individuele verantwoordelijkheid, maar dus ook bijdrage serieus genomen wordt en omdat je meteen mee kan richting geven aan een toch een heel belangrijke organisatie in mijn naar mijn mening dus. Vandaar dus, dus FairFin, dat een kleine organisatie is dat kritisch onderzoek doet naar de bankenwereld in België.

Dus wij proberen eigenlijk met goed en degelijk onderzoek nieuwe thema's op de kaart te zetten en daaraan campagnes te koppelen, [00:08:00] zodat zoveel mogelijk mensen weten van ons onderzoek om zo te proberen binnen de bankenwereld dingen te, dingen te veranderen.

Piet Van Meerbeek: Er is één ding waar de meeste mensen jullie zullen van kennen, dat is de.

Brecht Rogissart: Er zijn twee dingen denk ik. Ik denk dat, waarschijnlijk wijs je naar de Bankwijzer. Dat is wel waarschijnlijk ons grootste project, is onze tweejaarlijkse evaluatie van bankenbeleid, waarbij we dus eigenlijk gewoon alle Belgische of alle banken die actief zijn in België hun beleid doornemen en eigenlijk punten geven op basis van heel wat ethische thema's, zoals wapens, maar ook klimaatverandering, biodiversiteit, vrouwenrechten, mensenrechten, arbeidsrechten, enzoverder.

En zo proberen we eigenlijk aan de mensen een soort van tool te geven om bewust na te denken over welke bank waar ze hun spaargeld eigenlijk willen zetten, waar dat het beste gaat gaat gebruikt worden. Dus dat is het eerste. Dat is die bankwijzer. Maar het tweede waarvoor dat we ook wel nu in de laatste paar jaar heel bekend zijn geworden, is Don't Buy Into Occupation rapport, waarbij dat we dus elk jaar een update geven van de investeringsstromen van Europese banken richting bedrijven die gelinkt zijn aan de bezetting [00:09:00] in de Westelijke Jordaanoever, waar dat er al een aflevering over is gebeurd.

Maar dat zijn een beetje, dat zijn de twee dingen waarvoor dat we wel weten dat we veel aandacht krijgen ja.

Piet Van Meerbeek: Ja, en jullie noemen jezelf ook een onderzoeksinstelling, omdat jullie dat soort zaken uitspitten.

Brecht Rogissart: Ja, dat is wel het grootste deel van ons werk is om na te denken over onderzoek, onderzoek uit te voeren, een dossier te schrijven en dan te proberen daarmee aan de slag te gaan.

Een vorm van campagne, maar ook wel een beetje beleidsbeïnvloeding of gesprek met banken zelf ook natuurlijk.

Piet Van Meerbeek: Kan je ook nog eens even kort uitleggen voor wie de vorige aflevering niet gehoord heeft, waarom het belangrijk is om ook op zoek te gaan naar alternatieve beleggingen? Alternatief aan de grootbanken.

Brecht Rogissart: Uh, waarom dat belangrijk is?

Piet Van Meerbeek: Ja.

Brecht Rogissart: Ik denk dat veel mensen niet genoeg of niet beseffen dat hun geld wel degelijk een impact heeft op de bredere wereld. Zowel heel, of kan heel dichtbij zijn, maar ook globaal. Want vanaf dat je geld in een beleggingsportefeuille steekt, dan wordt dat eigenlijk over heel de wereld rondgestuurd. En dan kan dat heel veel [00:10:00] goede projecten, heel veel neutrale projecten, maar ook jammer genoeg heel slechte projecten financieren.

Mensen weten vaak niet wat er precies met hun geld gebeurt en het is daarom dus ook wel denk ik belangrijk dat mensen daar bewust mee bezig zijn en daar proberen de meest ethische of de meest beste mogelijkheden uit te pikken. Het is niet enkel maar zo dat hun geld impact heeft waar mensen dat soms niet denken, maar ik denk ook dat de zwaarte van die impact onderschat wordt.

Dat mensen heel vaak bijvoorbeeld kiezen om vegetariër te zijn of om bijvoorbeeld een keer niet meer met het vliegtuig, te vliegen. Wat natuurlijk ook heel, heel mooi is, maar vaak is het zo dat een beleggingsportefeuille of zelfs maar als spaargeld eigenlijk een veel grotere impact heeft op bijvoorbeeld dingen als klimaatverandering.

En dus het is heel belangrijk om daar ook heel bewust over te zijn.

Piet Van Meerbeek: Ja, ja,

Brecht Rogissart: ja. Daar zo bewust mogelijk mee om te gaan.

Piet Van Meerbeek: Vandaag willen we inzoomen op alternatieven of, of wat kan je, hoe kan je wel ethisch met je geld omspringen? Wat zijn jullie aanbevelingen op dat vlak? Wat zijn zo de mogelijkheden?

Brecht Rogissart: Wel, ik kan dat vooral doen op basis van onze Bankwijzer.

Dat dat meer gericht ook is op spaargeld, maar ook wel op, [00:11:00] op beleggingsproducten. Dan kijken we eigenlijk gewoon het beleid van negen banken die actief zijn in België. Er zijn, wel wat we nu bevestigd zien in onze laatste update die we in maart hebben gepubliceerd, is dat er eigenlijk een hele grote of dat er, dat de kloof groter wordt tussen aan de ene kant een hele horde grootbanken die wat aan het aanmodderen zijn, wie in de, die in de laatste paar jaar wel een strenger klimaatbeleid hebben aangenomen, die wel een paar stappen hebben gezet, maar die dus eigenlijk nu in de laatste twee jaar een beetje op de rem zijn gaan staan.

Ze hebben geen verdere stappen meer genomen, wat natuurlijk op zich ook wel al een probleem is, want het klimaatprobleem blijft natuurlijk gewoon doorgaan. Terwijl ze op andere vlakken het dan weer soepeler maken, zoals bijvoorbeeld bij wapens. En dat aan de andere kant naast die horde grootbanken er ook banken zijn die dus heel erg expliciet nu de weg kiezen van een ethisch alternatief te willen geven.

En in onze analyse komt dan altijd Triodos en VDK naar voren. Die hebben eigenlijk in de afgelopen ja, toch al bijna tien jaar dat wij die analyse doen, waren zij altijd wel [00:12:00] in de betere. Allee, zeker Triodos was altijd vooral een ethische bank. VDK scoorde ook wel altijd goed, maar nu zien we dat nog meer bevestigd.

Dat, dat, dat er dus wel een grotere kloof komt tussen aan de ene kant die grote groep banken en dan die ethische alternatieven. Dus dat is bijvoorbeeld. Dus

Piet Van Meerbeek: omdat Triodos en VDK stappen vooruit zetten dan?

Brecht Rogissart: Ja, die blijven stappen vooruit zetten en die blijven ook op bepaalde vlakken, uhm, het beleid aanhouden ook.

Die gaan ook niet versoepelen.

Piet Van Meerbeek: Op welke vlakken zetten zij stappen vooruit?

Brecht Rogissart: Die hebben nu bijvoorbeeld op, als we zien dat de andere banken op klimaatverandering en biodiversiteit zijn beginnen pauzeren in verdere stappen nemen, hebben zij, blijven, blijven zij hun beleid aanscherpen, ook op basis van onze, van onze criteria en zo. Dus die blijven daar wel over nadenken. Piet Van Meerbeek: Ja, maar ook verbeteringen invoeren, dus niet enkel aan

Brecht Rogissart: Want natuurlijk de criteria van onze bankwijzer. Die blijven ook veranderen. In een veranderende wereld blijven wij ook nieuwe criteria op die lijst zetten om te kijken: kijk, dit zou in het beleid moeten staan.

Dat is by the way niet iets dat Fairfin zelf opstelt, maar dat is iets dat we krijgen van een, [00:13:00] van onze internationale partner Fairfin Fair Finance International. Dus die stellen die criteria op, maar zij blijven dat dus, veranderen. Iets wat we dit jaar hebben gezien is dat plastiek bijvoorbeeld op de op de lijst is gezet als nieuw probleem en dus ook iets waar dat banken eigenlijk beleid rond zouden moeten hebben.

We zien dus dat veel Belgische banken daar, niet veel rond doen of daar ook nog maar in kleine stapjes hebben genomen. Maar dan Triodos en VDK hebben daar bijvoorbeeld wel beleid rond. Beter.

Piet Van Meerbeek: Oké. Ja, gezondheid Ann. Ja, ik ging net naar jou gaan, want Triodos en VDK. We zijn hier niet om een reclamecampagne te voeren voor hen.

Want je kan natuurlijk ook gewoon gaan investeren in coöperaties in jouw buurt. Jullie zijn eigenlijk al met het Stadsmakersfonds een alternatief voor, voor die banken. Zien jullie dat ook zo?

An Eickelenburg: Ja, zeker, Je kan ook zelf beslissen met je spaargeld of met middelen die je hebt, waar of je vermogen waar je dat wil [00:14:00] investeren.

En ik denk net als de vegetarische of, of keuzes kunt maken bewuste keuzes over uw voeding of hoe je verplaatst, kunt je ook heel bewuste keuzes gaan maken over in wat je wil investeren. En ook daar kunnen korteketenprincipes...

Piet Van Meerbeek: En hoe werkt dat dan? Hoe gaat het? Als ik nu mijn spaarpotje opzij heb gezet en ik, ik wil er iets mee doen. Hoe kan ik daar bij jullie mee terecht?

An Eickelenburg: Ja, dat is heel eenvoudig natuurlijk. Dus wij hebben intussen 240g coöperanten die je dan al voorgegaan zullen hebben, die in Stadsmakersfonds hebben geïnvesteerd. Omdat wij met gebouwen, vastgoed bezig zijn. Dat is een vrij duur investeringsproduct dat ook lange tijd nodig heeft om zich te ontwikkelen, vragen wij om minstens vijf aandelen te kopen en die zijn tegenwoordig 1.135 euro per aandeel. En we vragen ook om die aandelen [00:15:00] vijf jaar te houden.

Dus we, we zoeken geduldig kapitaal, zoals dat genoemd wordt. En dus dat is het enige wat je moet doen is een, is aandelen kopen bij Stadsmakersfonds om coöperant te worden. Wij werken volgens de ICA- principes, dus ons rendement is.

Piet Van Meerbeek: Wat zijn de ICA-principes. Leg dat ook nog eens even uit.

An Eickelenburg: Die kan ik niet zo goed opsommen.

Piet Van Meerbeek: Maar grosso modo. Je moet ze niet opsommen.

An Eickelenburg: Dus bijvoorbeeld, wij hanteren een principe van één aandeelhouder, één stem in ons, in onze coöperatie. En dus we hebben wel een vrij brede spreiding in stadsmakers tussen klein, financieel kleinere coöperanten en vrij grote coöperanten.

Dus het start aan 5.000 euro en onze grootste coöperanten hebben 500.000 euro ingelegd. Maar die zeggenschap is eigenlijk hetzelfde. Dus elke coöperant heeft één stem. En het is ook niet dat de bestuurders worden benoemd door de coöperanten. Het is ook niet zo dat iemand met een grotere investering automatisch een bestuurszetel krijgt.

Piet Van Meerbeek: Dus de ICA-principes zijn inderdaad [00:16:00] principes die moeten garanderen dat een coöperatie een echte coöperatie blijft, de filosofie van de coöperatie van gedeeld eigenaarschap.

An Eickelenburg: Ja, en wij voelen ook wel, en dus aan de KU Leuven is daar ook onderzoek of wordt ook opgevolgd hoe coöperaties evolueren in België, in Vlaanderen.

En er is een hervorming geweest van de vennootschapswetgeving. En sindsdien is er wel veel veranderd in de wereld van coöperaties. Maar is het principe van het niet niet winst maximaliseren net ook versterkt. Dus worden coöperaties nog meer aangesproken of kunnen coöperaties meer aangesproken worden door hun coöperanten op het najagen van de missie van de coöperatie.

Piet Van Meerbeek: Ja, ja, ja. En hoe zoek je dan een evenwicht tussen de missie, het waardengedrevene en de zin van een coöperant om toch iets van rendement op zijn geld, op hun geld te hebben?

An Eickelenburg: Ik denk persoonlijk dat onze sterkte is de eenvoud van het [00:17:00] verhaal en de consistentie van het verhaal sinds het begin. Dus we hebben eigenlijk sinds de oprichting altijd hetzelfde verteld.

We vertellen ook aan elk doelpubliek hetzelfde en dat is dat Stadmakersfonds staat voor een meervoudig rendement. Dus wij hebben in ons DNA ingebakken dat we een balans trachten te zoeken tussen maatschappelijk rendement, een financiële gezondheid en dus ook een klein rendement van wij streven 3% na voor de coöperanten.

En dan als derde luik een persoonlijk rendement. Dus dat is een containerterm om aan te duiden dat er betrokkenheid kan zijn van coöperanten bij de projecten. Dat het Stadsmakersfonds ook een soort beweging is van of een netwerk van mensen die eigenlijk op een andere manier willen omgaan met de uitdagingen van onze maatschappij.

Piet Van Meerbeek: En nemen zij nog een andere rol op de coöperanten dan enkel financier?

An Eickelenburg: Zeker! Ons bestuur is ook volledig samengesteld uit coöperanten, dus dat is al één ding. Maar dus [00:18:00] coöperanten kunnen betrokken worden bij Stadsmakersfonds. Dat kan op niveau van het fonds zelf. Wij doen jaarlijks eigenlijk bijvoorbeeld een hele aanloop naar onze algemene vergadering, waarbij wij bijvoorbeeld over de cijfers en de jaarrekening en de waardering van het aandeel, allemaal vrij complexe materies, de coöperanten bijeenroepen als zij dat wensen om daar mee naar te kijken.

Dus coöperanten die daar interesse in hebben, die daar of die daar bezorgd om zijn, of die iets willen bijleren, die komen daar naartoe. En zo.

Piet Van Meerbeek: En dat hoeft niet?

An Eickelenburg: Nee, dat moet niet. Dus alles is vrijblijvend. Dat moet helemaal niet. En naar de algemene vergadering moet ook niemand komen. Maar wij hebben eigenlijk wel een vrij goede bezetting van dat soort werksessies en ook van algemene vergadering.

Omdat wij wel eigenlijk op die dag of op dat moment van zo'n algemene vergadering, wij doen daar de plichtplegingen die nodig zijn, ook op een heel open en transparante manier. Maar wij koppelen daar ook wel altijd een heel inhoudelijk verhaal aan. En [00:19:00] een, een ontmoeting tussen coöperanten.

Piet Van Meerbeek: Ja.

An Eickelenburg: En dus dat is iets wat ik daar zeker nog aan wil toevoegen.

Wij zijn qua coöperatie eigenlijk een redelijk atypische maat. Je hebt er aan de ene kant de coöperaties die rond een tafel passen en die- Mm.

Piet Van Meerbeek: Ja. -

An Eickelenburg: op die manier een dialoog kunnen, kunnen voeren. Je hebt aan de andere kant zeer, zeer grote coöperaties rond windmolens of Cera bijvoorbeeld. En wij zitten daartussen en wij streven naar op termijn 300, 350 coöperanten.

Wij noemen dat de maat van een groot trouwfeest, hè. Dus een feest waar niet iedereen elkaar kent, maar waar je eigenlijk wel met een tussenstap de mensen zo wel wat weet zitten.

Piet Van Meerbeek: Dat je onderling vraagt: jij bent familie van de bruid?

An Eickelenburg: Ja. Ja, voilà. En dus ja, door die maat is er een soort bijzonderheid en zijn die algemene vergaderingen bijvoorbeeld ook wel interessante momenten om naartoe te komen.

En is daar een betrokkenheid.

Waar ik dan nog niks over heb verteld is de mogelijkheid voor coöperanten om ook betrokken te zijn op [00:20:00] projectniveau. Dus we hebben nu zes projecten, binnenkort zeven. En coöperanten kunnen daar zowel financieel als inhoudelijk betrokkenheid bij hebben bij die projecten.

Heel wat coöperanten stappen ook in het Stadsmakersfonds omwille van een project.

Piet Van Meerbeek: Een bepaald project waar ze affiniteit mee hebben. Zeg, misschien moet je toch nog iets over die projecten vertellen. Wat hebben jullie al bereikt op dat niveau?

An Eickelenburg: Wel, van onze zes projecten. Dus wij hebben één project dat operationeel is, zoals we dat noemen. Dat is de Citadel in Diest. Dat gaat als uitzonderlijk in de zin dat we daar die site niet hebben aangekocht. Dat op dit moment op een tijdelijke invulling gaat van de citadel, zijn we heel snel doorgeschakeld naar deuren open en levendigheid op de site.

Voor de andere projecten zitten wij nog in het ontwikkelingstraject, zoals we dat noemen. We hebben voor vier van onze zes projecten een vergunning bekomen. Drie van de zes projecten [00:21:00] zijn volop in bouwfase, dus in Antwerpen, Mechelen en Kessel-Lo e zijn wij nu volop aan het bouwen.

Piet Van Meerbeek: Ja, ja.

An Eickelenburg: En hebben wij vaak ook al wel tijdelijke invullingen of voorbereidende invullingen wil ik dat eerder noemen achter de rug.

Piet Van Meerbeek: In de Boomgaard

An Eickelenburg: In de Boomgaard, ja.

Piet Van Meerbeek: De buurt kon daar terecht voor activiteiten.

An Eickelenburg: In de boomgaard hebben we een hele mooie tijdelijke invulling of voor invulling gegaan waar we eigenlijk ook dat project hebben doen rijpen op, op niveau van: hoe gaan we samenwerken met de buurt en wat zal de betrokkenheid van de buurt moeten zijn, ook op langere termijn.

Voor huis Delsart is dat hetzelfde rond vrouwelijk ondernemerschap, vakmanschap, Impact Factory. Hebben we dat ook gedaan? Dus dat is eigenlijk dat wij.

Wij hebben ook nu inderdaad bedacht dat de term herbestemmen, dat we ons daar niet helemaal goed meer bij voelen. Wij willen eigenlijk aan die sites of die gebouwen waar wij werken eerder een vervolgbestemming geven en dus niet echt een breekpunt gaan organiseren met wat vroeger, maar [00:22:00] meer inderdaad.

Meestal hebben die plekken een DNA, een historiek en heeft de buurt daar een binding mee en is het ook vervellen naar een volgende fase of aanpassen naar de dag van vandaag. Dat moet gebeuren, maar niet per se alles op zijn kop zetten. En wij denken dat dat de bijzonderheid is, ook van Stadsmakersfonds is dat wij niet vooringenomen arriveren met het programma dat wij willen realiseren.

Wij doen allerlei programma's in gebouwen. We kijken vooral, we vertrekken vanuit de plek, vanuit een gebouw, van wat is hier nodig?

Piet Van Meerbeek: Ja, ja, ja, ja. En zo maak je dingen mogelijk die een relatie hebben met de buurt. En je zei daarnet ook al het woord korte keten. Een korte keten van voedsel en vergeleek je met de korte keten in de bankenwereld.

En dat brengt mij op een volgende vraag, Brecht. Die lokale verankering van de economie, het idee dat geld binnen een buurt of binnen een land kan circuleren en niet wegvloeit naar het [00:23:00] buitenland. Dat is ook wel een aspect waarbij we niet zo vaak stilstaan als het over geld gaat.

Maar ook voor de ethische beleggingsfondsen bij een aantal banken daar, daarvan vloeit nog veel naar het buitenland en zelfs naar de Verenigde Staten. Klopt dat?

Brecht Rogissart: Ja, ik denk dat in de eerste vaststelling daarvan al moet zijn dat de meeste banken, of dat een heel groot deel van de bankactiviteiten in België, uitgevoerd worden door banken die helemaal niet verankerd zijn in België zelf. BNP Paribas is een Franse bank, dus het beleid wordt ook uitgestippeld vanuit Parijs.

ING is een Nederlandse bank. Beleid wordt uitgestippeld in Amsterdam. Hetzelfde voor Triodos, enzoverder. Dat maakt ze niet per se slechtere banken dan, de Belgische, de Belgische banken. Maar dat betekent wel dat de bankenwereld inherent internationaal is, hè. Dus vanaf dat geld op een, zeker in een beleggingsportefeuille geplaatst wordt, dan zal dat geld beginnen circuleren over de, over de hele wereld.

Dat wordt getrokken naar alle financiële markten, wordt heel vaak heen en weer [00:24:00] gezonden, in aandelen gestoken, over bedrijven over de hele wereld, dan weer verkocht en andere bedrijven gestoken. En mensen zijn er heel vaak niet van bewust waar dat dat geld dan precies wordt geparkeerd. Voor hoe lang, wat daarmee gebeurt.

In principe kan je dat wel allemaal opzoeken, zeker met halfjaarverslagen, jaarverslagen. Maar in de praktijk doet heel veel, doen heel weinig mensen, doen heel weinig mensen dat. Dus dat is inderdaad inherent internationaal.

Piet Van Meerbeek: Ja. En klopt het dat wij met onze beleggingen belangrijke bijdrage leveren aan de speciale rol die de Verenigde Staten hebben in de economie?

De Verenigde Staten zijn een land met een heel grote ecologische voetafdruk en een enorm consumentisme. En wij financieren dat eigenlijk via onze beleggingen.

Brecht Rogissart: Ja, het is zeker zo dat de Verenigde Staten de grootste financiële markten hebben. Dat komt omwille van de speciale rol van de dollar natuurlijk sinds de Tweede Wereldoorlog.

En waar dat er natuurlijk grote financiële markten zijn, dat zijn, die zijn heel diep. Die zijn heel liquide en dat [00:25:00] zorgt ervoor dat heel veel geld naar toe gezogen wordt. Incluis dus ook geld dat hier verzameld wordt in België. Dus een heel groot deel daarvan gaat naar Amerikaanse bedrijven, gaat naar de Amerikaanse overheid ook. Dus dat is zeker waar.

Aangezien dat zij dus ook die speciale status hebben, kunnen zij vaak ook veel goedkoper daardoor lenen zonder dat daar gigantische gevolgen aan vasthangen dat ze moeten zorgen. Zij kunnen eigenlijk veel meer blijven lenen zonder dat de financiers op een gegeven moment gaan zeggen: oké, maar nu moet er wel terugbetaald worden of nu moeten we wel zekerheid hebben dat jullie, dat jullie.

Piet Van Meerbeek: Jullie ranking.

Brecht Rogissart: Ja, dus die

Piet Van Meerbeek: De rating gaat naar beneden gaan. Een land als Oeganda zou zoiets niet moeten proberen.

Brecht Rogissart: Nee, inderdaad. Dus de Amerikaanse overheid, maar ook heel veel Amerikaanse bedrijven natuurlijk. Veel meer bewegingsruimte. Dat zien we zelfs nu, in de laatste paar jaar wordt dat ook sterker, die tendens. Dat komt omdat heel veel banken overstappen op zogezegd passief beleggen.

Wat dat eigenlijk betekent is dat je een korfje van bedrijven neemt, gewoon een bepaalde index neemt. En in plaats van dat je heel erg actief bezig bent en daar heel veel slimme koppen op zet om uit te denken wat de beste [00:26:00] tactiek is, welke bedrijven dat er wel en niet in moeten geïnvesteerd worden. Dat je eigenlijk heel simpel neemt.: bon, we nemen de vijftig grootste bedrijven van deze markt en we, we sturen daar gewoon geld naartoe. We laten allemaal gewoon automatisch in investeren.

Piet Van Meerbeek: Waardoor er veel Amerikaanse bedrijven tussen zitten.

Brecht Rogissart: Voilà. En dat passief beleggen zit inderdaad heel veel Amerikaanse bedrijven.

Daardoor gaat eigenlijk ook nog veel meer, veel meer dan vroeger, geldstromen naar bedrijven waarvan vaak zelfs de bankiers niet bewust van zijn dat, dat, dat, dat gebeurt. Dat gebeurt vaak nu.

Piet Van Meerbeek: Dus mechanismen waardoor we de macht van Ameri-, grote Amerikaanse multinationals, Amerikaans, maar toch multinational, maar toch in Amerika gevestigd wel in stand blijven houden.

Brecht Rogissart: Dat is een tendens dat daar zeker aan bijdraagt. Wij zien dat nu vaak als wij bijvoorbeeld met banken gaan spreken. Als wij een of ander onderzoek hebben gedaan over ja, een toxische investering naar een, een of een bedrijf dat bezig, dat betrokken is bij bepaalde toxische activiteiten. En wij kijken naar welke Belgische banken leningen of investeren in dat bedrijf.

En wij komen met die cijfers naar die banken. Want de [00:27:00] bankiers ook vaak zeggen: ah, dat is, dat zijn, dat zijn ten eerste wel kleine posities. Dat komt door passief beleggen, dus dat dat eigenlijk zelf niet eens een bewuste keuze was van hen. Dat is gewoon omdat zij in een index hebben geïnvesteerd en dat daardoor dus ook een deel daarvan naar dat bedrijf gingen.

En dat zou hen dus moeten aanzetten om effectief dan ofwel die index ofwel daarin vraag te stellen.

Piet Van Meerbeek: Goed, welk advies hebben jullie nu voor de luisteraars die een spaarcentje over hebben om opzij te zetten of ergens in te investeren?

An Eickelenburg: Ja, ik zou zeggen uw spaargeld bewust investeren en lokaal investeren in de zaken. Uw geld is eigenlijk een soort energiebron die je in een systeem moet steken.

Piet Van Meerbeek: Ja.

An Eickelenburg: Waarvan je wilt dat groeit of dat groter wordt. Ja. En dat is wat ik daarover altijd zeg en ik had daarbij nog een vraag ook voor Brecht, omdat we het nu. We hebben het meer over beleggen nu. En zei daarnet ook iets over passief beleggen.

Maar ik zeg ook vaak in [00:28:00], als ik in webinars zit of in gesprekken met mensen, het is ook uw spaargeld. Dus mensen hebben soms het gevoel van mijn spaarboek, mijn geld staat daar en ik laat het daar staan. Dat is veilig. Maar ook daar is ook weinig bewustzijn soms van waarvoor wordt dat spaargeld op dat spaarboekje zogezegd staat allemaal gebruikt?

Dat weet. Daar zijn mensen zich denk ik nog veel minder bewust van. En dat zijn mensen die helemaal niet bezig zijn met beleggen.

Brecht Rogissart: Ja, dat is inderdaad ook iets. Dat is dan vooral ook wat dat we bij de met de Bankwijzer op proberen in te zetten. Want de Bankwijzer peilt vooral naar het algemeen beleid van de bank.

Dus ook de garanties dat de bank kan geven wat er met uw spaargeld gaat gebruiken. Ik denk dat ik op dezelfde lijn zit over wat dat er. Wat ik zou aanraden als mensen is bewust proberen omgaan met waar je uw geld zet, wat dat ermee gebeurt. Ook te blijven aandringen bij uw bankier of bij de persoon waaraan je geld toevertrouwt.

Blijven aandringen om daar [00:29:00] transparantie over te krijgen, te weten wat daarmee gebeurt en ook als het je niet zint daarover te spreken met je bankier. Het is misschien de bankier die voor u zit in de lokale, in het lokale kantoor, heeft daar zelf misschien minder over te zeggen. Om direct het beleid uit te stippelen of te beslissen waar dat dat geld naartoe gaat.

Maar als die mens dat genoeg hoort, dan gaat die mens dat ook wel doorgeven hogerop en hopelijk dus ook binnen de bank. Dat beleid een beetje te laten aanscherpen. Of die stromen toch een beetje minder naar toxische investeringen te laten gaan. En daarnaast, als je denkt dat veel mensen afhankelijk zijn van de bank, dat er uiteindelijk iets wat van geld op een spaarrekening zou moeten staan.

Maar er zijn inderdaad ook buiten bankwereld heel veel alternatieven om met uw spaargeld te gaan, zoals bijvoorbeeld het Stadsmakersfonds. Dat is ook een van de van de soort van historische wortels van FairFin. We zijn begonnen als Netwerk Vlaanderen die samen met ASLK juist aan Krekelsparen deed, die juist heel erg bewust probeerde spaargeld te verzamelen dat te laten investeren in lokale projecten, in sociale economie.

Dus ehm, ja, ogen openhouden voor iedereen om te kijken voor [00:30:00] alternatieve manieren om uw geld te beleggen.

Piet Van Meerbeek: Goed, zo. We hebben van alles geleerd vandaag. We hebben geleerd dat geld iets is dat je lokaal kan investeren. Een soort energiebron, zoals je het noemde, Ann. Om lokaal iets te versterken. Of je nu 100.000 euro klaar hebt staan of maar 100 op een spaarboekje hebt staan. Sowieso gebeurt er iets met je geld. Dat hebben we ook geleerd. Het wordt sowieso gebruikt in iets door de bank, in iets toxisch of in iets goeds. Dus zinvol om erover na te denken. En je kan het dus gebruiken als je, als je wat meer hebt om te investeren in de lokale economie.

An, Brecht, wat hebben jullie nog op de planning staan? Zijn er nog dingen in het verschiet de komende. Ik

Brecht Rogissart: had

Piet Van Meerbeek: daar iets voor.

Brecht Rogissart: Ik had iets horen over een zevende project.

An Eickelenburg: Ja, wij zijn een zevende project aan het opstarten met Stadsmakersfonds, dus daar gaat zeker ook een groot stuk van onze aandacht naartoe, in Brugge. Heel bijzonder uh [00:31:00] project.

Dus ik ga daar nu nog niet te, te breed over uitweiden, want dat is allemaal nog in voorbereiding en opbouw, maar wel heel enthousiast over. En dan wat er voor mij echt op korte termijn hier op de planning staat, is de algemene vergadering over twee weken, waar wij dit jaar een groot feest van maken.

Piet Van Meerbeek: Een trouwfeest?

An Eickelenburg: Ja, echt, we proberen die formule toe te passen. Ja, met een paar speeches, eten, dansen, dat hoort er allemaal bij. En dat is op 6 juni. Maar natuurlijk, de dag begint ook wel met onze algemene vergadering en een sessie die we Trial, Error en Impact hebben genoemd. Om eigenlijk ook enkel aan onze coöperanten, beetje met de billen bloot te gaan van wat is er heel moeilijk geweest of waar hebben we lessen harde lessen moeten leren, ja en moeten bijstellen.

Dus daar staat mijn hoofd nu ook erg naar om dat op een juiste manier te [00:32:00] vertellen in onze stijl die transparant is, maar die tegelijk ook vertrouwen moet blijven geven in, dat we de zaken vasthouden en ook zien wat op ons afkomt in de economie op dit moment. Want dat is niet evident om nu te ondernemen in dit klimaat.

Piet Van Meerbeek: Ik wil nog even toevoegen: jullie, jullie instapaandeel of vijf aandelen in het eerste pakket, dat is natuurlijk niet voor iedereen weggelegd, hè. Maar er zijn ook heel wat coöperaties in de regio waar, het, de financiële drempel veel, veel lager ligt, hè, waar je voor een aantal honderden euro al coöperant kan worden.

An Eickelenburg: Zeker. En wij werken bijvoorbeeld ook nu op dit moment samen met Socrowd. Dat is ook een coöperatie, die eigenlijk renteloze leningen geven aan sociale projecten. En daar kan je instappen vanaf 100 euro en wordt eigenlijk zo met een groep mensen met een, met een, met een lagere financiële drempel ook een kapitaal bijeengebracht [00:33:00] die die projecten mogelijk maakt.

En dat soort draagvlak, daar houden we wel van, hè. Het moet niet elitair zijn. We proberen het zo breed mogelijk te houden, zeker op projectniveau.

Piet Van Meerbeek: Ja, Brecht, zijn er dingen die FairFin op de planning heeft staan die nieuw zijn?

Brecht Rogissart: Wij zijn nu de laatste paar maanden bezig met onderzoek en onze kennis te vergroten over publieke investeringsmaatschappijen en ook over Belfius specifiek.

Want dat zijn natuurlijk staatsgeleide investerings, Belfius is een staatsbank en er zijn ook heel wat publieke investeringsmaatschappijen die eigenlijk heel lang nogal politiek neutraal waren gemaakt. Die investeerden wel, maar niemand was daar echt in geïnteresseerd.

Wat je nu ziet, is dat in de, in de laatste paar jaar het dus meer en meer politiek gaat gestuurd worden. Er moeten een paar nieuwe cont, uh, overeenkomsten ook onderhandeld worden. Specifiek dus bij de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij. En we zien dus dat dat dus veel meer dat de politiek zich daar dus een beetje meer [00:34:00] in gaat beginnen moeien om te kijken: hoe kan de politiek de economie van morgen een beetje mee vormgeven.

En wij willen daar met FairFin wel ook een beetje onze stempel op drukken en kijken of in welke mate dat dus ook bijvoorbeeld met klimaatinvesteringen en zo kan gepaard gaan. Dus dat is iets waar dat we wel op proberen werken.

En dan, zonder beloftes te maken, want we zijn een kleine organisatie met beperkte middelen, dus ik moet goed opletten waar ik wel en niet mijn, mijn ja, mee bezig ben. Maar ik zou eigenlijk ook graag, een Pensioenspaarwijzer willen maken. Dus gelijkaardig aan de Bankwijzer, maar dan specifiek over die instellingen die dus pensioenspaarproducten, pensioenspaarverzekeringen aanbieden. Om ook dus mensen die aan pensioensparen willen doen, beter te begeleiden in hoe dat je op een ethische manier kan doen. Want daar is eigenlijk nog, nog veel sterker, dat je daar elk jaar toch zo rond de 1.000 euro of zo aan geeft, aan geeft voor zoveel jaar. Dat gaat na verloop van tijd over zo'n groot kapitaal. Maar alweer veel mensen beginnen daaraan zonder dat er daar eigenlijk vragen stellen bij de ethische garanties wat er met dat [00:35:00] geld gebeurt.

Piet Van Meerbeek: Terwijl dat enorme machtsblokken zijn, die pensioenspaarfondsen.

Brecht Rogissart: Ja. Dus dat is ook wel iets waar ik graag efkes in zou duiken en mee bezig zou zijn. Maar.

An Eickelenburg: Daarover wil ik zeggen dat ik heel hard aan het knikken ben. Voor de mensen die aan het luisteren zijn. Ja, ja. Ik

An Eickelenburg: Heel relevant.

Brecht Rogissart: Nee, maar dat is ook iets dat we inderdaad veel, da's een vraag dat wij vaak krijgen. Het is gewoon, wij moeten gewoon goed opletten waar dat wij wel en niet onze tijd in steken.

Zo'n Bankwijzer opstellen, dat vraagt veel tijd. Dat is ook altijd in overleg met de banken en zo. Arbeidsintensief werken om door al die pagina's beleid te gaan. En dus, ja, dat zou nog een keer hetzelfde zijn, maar dan met alle, met alle verzekeraars en aanbieders van pensioenspaarproducten. Dus ja.

Piet Van Meerbeek: Dankjewel allebei! We hebben veel geleerd over de macht van financiële instellingen een beetje en vandaag specifiek over een aantal alternatieven om op een andere manier met je geld om te gaan en de lokale economie een duw in de rug te geven. Dankjewel, An. Dankjewel, Brecht.

[00:36:00] Dankjewel, luisteraar om ons te volgen. Als je de andere afleveringen nog niet hebt beluisterd, dan kan je dat alsnog doen.